Groot is het gemis - waardevol zijn de herinneringen
21 juli 2025

In het afgelopen jaar mocht ik een hospice cursus volgen om ongeneeslijke zieken, hun familieleden of hun naasten te begeleiden.


Afgelopen weeg begon de begeleiding van een zieke vrouw. Tijdens mijn eerste bezoek sprak ik spreken met haar zoon. Zachtjes nodigde hij mij uit de kamer binnen te komen en kennis met elkaar te maken. Hij deelt informatie over zijn moeder en hun gezin. Wij delen in het kort onze eigen (levens)ervaringen delen. Wij hebben allebei ouders die rond de tweede wereldoorlog geboren zijn. Hoe veel moeite de kindheid in zo een tijd koste verschilde per gezin. Moeilijkheden door tekort in alle levensbehoeften ervaren daarentegen allen. De omgang hiermee is afhankelijk van het gezin of de omgeving.

Wat niet veranderd is binnen de gezinnen, is de omgang met de dood. Een leven van kracht, vreugde en vrede, liefde en behulpzaamheid gaat soms zo plots voorbij. Als volwassen kind is het moeilijk te begrijpen. Het lijkt alsof het gisteren was dat ouder nog helemaal geestelijk en lichamelijk gezond was. En nu ….

Nu is het de tijd om afscheid te nemen. Zelfs al weten wij als kind dat vader of moeder het goed vindt om te gaan, blijven onze gedachten draaien om het verlies dat ons zo intens overkomt.

Wij beseffen, dat wij onze ouders moeten laten gaan. Het einde van het leven komt eraan. Dit is het wat ons bezig houdt.


Ik herinner me aan de tijd dat mijn moeder is overleden. Het is nog maar twee jaar geleden. Een half jaar voor haar overlijden werd mij vertelt dat mijn moeder niet meer lang zou leven. Zij had een ernstige vorm van longfibrose. Het einde zat eraan te komen.


Maar wat heeft zij gevochten. Gevochten tegen het verdriet dat zij moest sterven en tegen de angst om mijn vader alleen te laten. Gevochten tegen onbegrip van de omgeving en gevochten, zeker in de laatste tijden, met God om haar kracht te geven zo lang mogelijk bij haar dierbaren te mogen blijven.

Het gemis kwam sneller dan gedacht. Verdriet en de rouw volgden het gemis. In onze familie ging iedereen op zijn eigen manier met rouw en het gemis om. Zonder woorden rouwde iedereen voor zichzelf. Oh wat vond ik het jammer en nu nog.


Met de opleiding pastorale hulpverlening en de cursus verlies- en rouwbegeleiding kon ik mijn eigen rouwproces in het overlijden van mijn moeder doorstaan:


  • Ik heb ontkend: Er is niets aan de hand. Het gaat weer over.

        Ik was helaas niet de enige in ons gezin.

  • Ik was woedend: Ik wilde nog tijd met mijn moeder doorbrengen. Ik kon en wilde niet toelaten dat ik haar zou missen.

        Ik was teleurgesteld.

  • Ik wilde onderhandelen: Oh, wat heb ik God gesmeekt om haar te genezen. Ik wilde haar nog niet kwijt. Ik had het gevoel dat er nog zo veel was, waar wij nog niet over gesproken hebben. Ik had nog tijd met haar nodig.
  • Ik was verdrietig: Ja, ik was verdrietig. Ik wilde haar gewoon niet kwijt. Het verdriet was in ons allemaal duidelijk zichtbaar.
  • Ik moest het accepteren: In eens voelde ik: Het is “NU” het moment dat zij gaat. Ik heb het uitgeschreeuwd tot God. Mijn geloof heeft mij in de tijd van haar stervensmoment steun en kracht gegeven.

Verdriet heb ik nog altijd want ik mis haar. Soms zie ik haar op de fiets in de verte voorbijkomen of in een winkel in het dorp. Steeds weer zie ik haar witte haar opduiken in de verte.


Iedereen heeft zijn eigen omgang met verdriet en rouw. De zoon uit mijn gesprek erkent dat hij zijn moeder moet laten gaan. Zijn rouwproces begint al.


Misschien bewust of misschien onbewust zijn wij genoodzaakt ons eigen rouwproces te doorlopen. De zoon beseft wel degelijk dat zijn rouwproces nu al begint. Anderen worden overrompeld door het overlijdensbericht van een dierbare. Genoodzaakt regelen zij alles voordat zij rust ervaren om te rouwen. Soms vergeten wij dat wij iemand moeten missen, want er zijn kinderen of familieleden die belangrijker zijn dan het eigen rouwproces.



Ervaar jij dit persoonlijk? Hebt je moeite om te rouwen om je geliefde of naaste? Meld je. Ik wil je ondersteunen.

door Waltraud 2 juni 2026
This is a subtitle for your new post
door Waltraud 2 juni 2026
Onlangs las ik een bijdrage over mentale kracht. De vraag kwam naar voren hoe ik mijn eigen houding versterk. Hoe kan ik als mens mentaal krachtig worden. Basis van deze bijdrage is het 4-C-model van prof. Peter Clough uit het jaar 2012. Controle, toewijding, uitdaging en vertrouwen worden gebruikt en vertaald. Model op wereldse basis. Controle (Control) in dit model geeft ons persoonlijk gevoel weer. Controle van het eigen leven en alle omstandigheden in eigen hand houden, inclusief de emoties en het levensdoel. Met behulp van toewijding (commitment) heb ik de capaciteit om doelen te zetten, eraan vast te houden of mijn beloftes na te komen. De eigen uitdagingen (challanges) die ik aanga of aanpak zijn gedreven door mijn eigen motivatie. Mijn zelfvertrouwen (confidence) stelt mij in staat om mijn persoonlijke overtuigingen na te leven of in de praktijk te brengen. Het model beschrijft het individu als iemand die veerkracht ervaart op grond van zijn of haar gevoel van controle en betrokkenheid. In deze context is veerkracht het vermogen – of de capaciteit – om goed te functioneren (of effectief te blijven functioneren), niet alleen tijden onverwachte situaties, maar zelfs in de nasleep ervan. Echter: Het leven is anders: De overtuiging dat men een situatie begrijpt, impliceert geenszins dat deze daadwerkelijk zo is als hij wordt waargenomen. Als gevolg kunnen onze handelingen misplaatst zijn, of een onjuist resultaat opleveren. Wij zijn als mensen niet geschapen om voor onszelf te vechten. Het verkrijgen en behouden van controle betekent het ervaren van een voortdurende spirituele of geestelijke strijd. Binnen het model dient een aanpassing te worden beschreven met betrekking tot de beheersing van emoties. Het doel is ervoor te zorgen dat het individu niet wordt afgeleid door zijn eigen emoties. Dit is een strijd die zich afspeelt in ons hoofd – of, preciezer gezegd, in ons denken. We kunnen deze strijd niet winnen, tenzij we een bondgenoot aan onze zijde hebben. Het is moeilijk om een strijd te winnen die zich buiten ons eigen zelf afspeelt. Verandering vindt plaats wanneer we een sterke bondgenoot hebben die aan onze zijde staat – zonder mitsen en maren. Andere mensen zijn hiertoe nauwelijks in staat. Iedereen heeft zijn eigen innerlijke worstelingen om mee te kampen en kan daarom vaak niet ook nog voor anderen zorgen. We proberen wellicht controle uit te oefenen over ons leven – over onze omstandigheden, onze emoties en ons gevoel van zingeving. Helaas kunnen we, zelfs wanneer we de controle hebben, onze gevoelens niet zomaar uitschakelen. Gevoelens komen voort uit de diepte van ons wezen – uit ons hart. Het is niet zonder reden dat ons hart is geschapen om zich precies in het midden van ons lichaam te bevinden; het is ons lichaamsmiddelpunt – het ware centrum van ons bestaan. Het kloppen van het hart ligt buiten onze macht. Naar mijn mening ontbreekt in dit model de Schepper – de Schepper van het leven, de planten- en dierenwereld, van de aarde en van het universum. Hij is Degene die Zijn schepselen (de mensen) terzijde staat. Hij is de bron van kracht die ons sterkt. En ons voorziet van een geestelijke wapenrusting – voor de geestelijke strijd. Door de eeuwen heen hebben wij mensen geleerd dat wij niets zijn zonder de Schepper. Tot op de dag van vandaag blijft de strijd om beheersing van onze gedachten een gevecht dat zich op een geestelijk vlak afspeelt. Ik geef u deze gedachte mee: Geloof het of niet – maar dat is nu precies wat het zo moeilijk maakt. Toch is het eenvoudig: God is Diegene die ons mentaal versterkt en dit geldt in het bijzonder te midden van onze geestelijke strijd. Door ons aan God over te geven, ontdekken we dat Hij onze hulp en onze steun is. Hij de Degene die ons helpt om de mens te worden die Hij bedoeld heeft dat wij zouden zijn. Hij is het die ons terzijde staat tijdens onze uitdagingen en ervoor zorgt dat wij niet ten onder gaan. Aanpassingsvermogen is onmogelijk in de wereld van vandaag. Het razende tempo van de technologie – en van de beslissingen die genomen moeten worden om vervolgens binnen korte tijd alweer achterhaald te zijn, overweldigt ons mensen. Bovendien is er in het geestelijke domein sprake van een tegenkracht: de duivel. Als wij actief uitdagingen opzoeken, is hij wellicht degene die ons laat struikelen. Hij biedt geen hulp; hij laat ons vallen! Zodra ik, als mens, mijn vertrouwen op God begin te stellen in plaats van op mezelf, zal ik ontdekken dat ik tot veel meer in staat ben, omdat ik de Helper aan mijn zijde heb. Deze Helper is de Schepper van de wereld, niet slechts de heerser in de wereld. God is mijn Redder, mijn Helper, mijn Kracht en mijn Gids. De Bijbel getuigt hiervan: “Want het is God alleen die beide in u bewerkt: Hij schenkt zowel het willen als het kunnen (Filippenzen 2:13), of: “Bij mensen is het onmogelijk, maar niet bij God; want bij God zijn alle dingen mogelijk” (Marcus 10:27). Mentale kracht kan men uitsluitend verkrijgen mét en ín God. Want een zieke geest huist in een ziek lichaam. Omgekeerd houdt dit in: een sterke geest huist in een sterk lichaam. Ik wens iedere lezer toe ware gelukzaligheid te verwerven – een gelukzaligheid zoals beschreven in de eerste psalm en door de smalle weg in het leven te bewandelen. Hieronder wordt het model van mentale kracht gepresenteerd, bezien door de lens van een geleefde relatie met God: Model van een leven met God. God is vol genade en verlangt ernaar ons te ondersteunen, bij te staan en te helpen. We hebben Hem nodig in ons leven, te midden van alle obstakels, uitdagingen en druk, evenals onze eigen emoties. Hoe kan ik je helpen om, samen met God, mentaal sterk te worden?